راکت تنیس نیز همانند هر وسیله دیگری، یک مجموعه از اجزا و مشخصات است که هر یک از آنها، بهنوبه خود در عملکرد این وسیله موثرند. در عین حال، هر یک تکنولوژی، تنها یک عنصر کوچک از یک راکت به شمار میرود و حتی پیشرفتهترین فناوریها نیز تاثیری نسبی بر روی عملکرد راکت خواهند داشت. شما اگر هر فناوری پیشرفتهای را بدون اعمال هیچ تغییری در ساختار یک راکت که اکنون در بازار موجود است در آن به کار بگیرید، احتمالا تاثیر آن در عملکرد این راکت چندان محسوس نخواهد بود. در واقع، استفاده از تکنولوژیهای جدید در ساخت یک راکت، تنها با هدف بهبود همان ساختار کلی و اثبات شده یک راکت و مشخصات فنی ترکیبی آن مورد استفاده قرار میگیرند.
اما آیا میتوان با مطالعه اجزا و مشخصات راکت تنیس، عملکرد کلی آن را حدس زد و قدرت آن در ضربات را نیز مورد تخمین قرار داد؟ آیا انجام چنین تخمینهایی بهصورت دقیق، بدون در دست گرفتن یک راکت ممکن است؟ در این مطلب قصد داریم ارتباط مشخصات فنی یک راکت تنیس را با عملکرد کلی و همچنین قدرت آن در ضربات بررسی کنیم و به این سوالات نیز پاسخی شفاف دهیم.
تصور و واقعیت
هر ترکیبی از مشخصات فنی و عناصر مختلف در یک راکت تنیس ، طبیعتا حسی متفاوت در حین بازی به آن میبخشد و باعث میشود که عملکرد آن با راکتی که از ترکیبی متفاوت از عناصر برخوردار است متفاوت باشد. از نظر اکثر تنیسورها، حس خوب یک راکت معمولا در تضاد با عملکرد آن است و هرچه بازی با یک راکت لذتبخشتر باشد، احتمالا عملکرد آن ضعیفتر است. اما همین تفکر باعث میشود که بازیکنان برای این که انتخاب راکت خود را توجیه کنند، به سراغ استناد به مباحث فنی شبهعلمگونهای میروند. بدیهی است که هر راکت از نظر هر فرد، عملکردی متفاوت دارد و همین امر نیز باعث شده است انواع مختلفی از این وسیله توسط شرکتهای سازنده مختلف به تولید برسد. در واقع، زیبایی صنعت تولید راکت را میتوان در همین تفاوتها و سعی در طراحی نمونههایی مختلف از این وسیله، با هدف استفاده بازیکنانی با تواناییهای مختلف دانست.
در نتیجه، اگر یک بازیکن یک راکت را نپسندد و در استفاده از آن حس خوبی نگیرد، مولفههایی فنی و علمی همچون وزن راکت، بالانس، وزن سویینگ یا هر مشخصات فنی دیگری برای او بیمعنی خواهد بود و هیچگاه باعث نمیشوند که او این راکت را بپسندد.
اما با این وجود، نمیتوان گفت که مشخصات فنی در انتخاب یک راکت توسط بازیکنان تنیس بیتاثیر هستند؛ در واقع، یک خریدار راکت تنیس مطمئنا پیش از انتخاب گزینههای خود برای خرید، مشخصات فنی آنها را نیز مطالعه میکند پیش از خرید راکت خود، سعی میکند که تمامی مشخصات آن همچون سختی ساختار کلی، وزن، بالانس و… آن را بداند. دانستن مشخصات فنی یک راکت، این امکان را به بازیکنان میدهد که عملکرد و حس آن در بازی را پیشبینی کنند و بهگونهای بدانند که باید حدودا انتظار چه راکتی را داشته باشند. همچنین تیم بازاریابی شرکتهای تولیدکننده راکتهای تنیس نیز همچون هر وسیله دیگری، با استفاده از جملاتی همچون "این فناوری جدید و پیشرفته در این راکت، سختی دوچندانی را به ساختار آن میبخشد و قدرتی فوقالعاده را در ضربات به شما ارائه میکند." یا "این فناوری ما، نقطه بهینه برخورد با توپ را در راکت افزایش میدهد و حس و قدرتی بینظیر را در ضربات به شما میبخشد." این پیشبینیها و عطش برای آزمایش راکتهایی دارای تکنولوژیهای جدید را در بازیکنان تغذیه میکنند.
اندازهگیری قابلیتهای قدرتی یک راکت تنیس
اکنون، با اندازهگیریهای پیشرفتهای که مرکز تحقیقات تنیس ورهاوس (Tennis Warehouse) انجام داده است، میتوان مشخصات فنی یک راکت را با عملکرد حقیقی آن مورد مقایسه قرار داد و به این شکل، به ارتباط دقیق مشخصات فنی این وسیله با عملکرد آن پی برد. طبق جدول زیر، شما میتوانید وزن یک راکت را با قدرت ارائه شده توسط آن، در شرایط برخورد توپ با بخش مرکزی بستر زهی راکت مقایسه کنید. این مقایسه میتواند با مشخصات فنی مختلف یک راکت نیز انجام شود؛ اما در نظر داشته باشید که مشخصه فنی عالی و نهایی در یک راکت، ممکن است با یک مشخصه نه چندان بهینه دیگر خنثی شود و به دنبال آن، راکت نتواند عملکرد پیشبینی شده را ارائه کند. اما این امر را نمیتوان یک نقطه ضعف برای راکت تنیس موردنظر دانست؛ زیرا ترکیب این مشخصات فنی، با هدف دستیابی به حس بازی و عملکردی مشخص و خاص در یک راکت در نظر گرفته شده است.
آیا یک راکت سنگینتر همواره ضرباتی قویتر و سریعتر را برای بازیکن به ارمغان میآورد و میتواند توپ را با سرعتی بالاتر به آن سوی زمین ارسال کند؟ پاسخ کوتاه به این سوال، "خیر" است. درست است که افزایش وزن یک راکت ثابت میتواند تاثیری مشهود در قدرت ضربات آن داشته باشد و باعث افزایش سرعت توپ ارسالی توسط آن شود؛ اما وزن راکت بهتنهایی در مقایسه دو راکت با یکدیگر، نمیتواند مولفهای تعیین کننده و کافی برای پیشبینی قدرت ضربات باشد.
ارتباط بالانس راکت با قدرت آن
همچنین ممکن است که در دو راکت با بالانسی کاملا مشابه، تمام وزن در بخش میانی آنها متمرکز شده باشد یا برعکس، یکی از راکتها با بالانسی دقیقا مشابه با راکت دیگر، وزنی متمرکز در دو بخش انتهایی خود داشته باشد. مطمئن باشید که راکت دوم با وجود این که بالانس و وزنی کاملا مشابه با راکت اول دارد، اما قدرتی بیشتر در ضربات را برای بازیکن به ارمغان خواهد آورد. این به این دلیل است که وزن بالای هد و دسته در یک راکت، نیروی گریز از مرکز آن را افزایش میدهد و حرکاتی سریعتر را برای توپ رقم میزند. با نگاه به جدول زیر، متوجه میشوید که بسیاری از راکتها با وجود این که بالانسی پایین و رو به دسته خود دارند، اما از قدرتی بسیار بالا در ضربات برخوردارند. در این موارد، بالانس راکت نیست که باعث قدرت بالای آن در ضربات شده است؛ بلکه تقسیم وزن در آن به سوی بخشهای بیرونی راکت، نیروی گریز از مرکز بالایی را برای آن به ارمغان آورده است. همچنین فراموش نکنید که بالانس در یک راکت، با طول کلی آن نیز ارتباطی مستقیم دارد و از آن تاثیر میگیرد.
ارتباط وزن سویینگ در راکت با قدرت آن
وزن سویینگ در یک راکت، مشخصهای است که هر میزان از آن میتواند یک عیب و یک مزیت داشته باشد. اگر وزن سویینگ در یک راکت پایین باشد، قابلیت کنترل و قدرت مانور در آن افزایش مییابد؛ اما در مقابل اگر این مولفه در یک راکت بالاتر باشد، میتواند باعث افزایش پایداری یک راکت شود. اما در کل، میتوان گفت که وزن سویینگ یا همان سویینگویت (swingweight)، بیشترین ارتباط را نسبت به تمامی مشخصات فنی یک راکت با قدرت آن در ضربات دارد و میتوان گفت هرچه این مولفه بیشتر باشد، مستقیما باعث قدرت بیشتر یک راکت در ضربات خواهد شد.
سویینگ ویت، در واقع نحوهای برای اندازهگیری مقاومت یک راکت در چرخش در یک محور خاص در دست شماست. وزن سویینگ پایین، باعث چرخش آسانتر راکت در دست بازیکن میشود و قدرت مانوری بالاتر را در حین بازی به او میبخشد؛ اما در مقابل، همین امر نیز باعث میشود که توپ بتواند با برخورد با راکت، آن را به آسانی حرکت دهد و به دنبال آن، قدرت ضربات شما را بهشکلی محسوس کاهش دهد. وزن سویینگ در راکت هم با وزن آن و هم نحوه نقسیم آن در کل ساختار یک راکت تعیین میشود؛ البته که تقسیم وزن راکت، تاثیری بیشتر در این مولفه دارد. هرچه مرکز وزنی یک راکت، فاصلهای بیشتر از دست شما داشته باشد، تاثیر مثبت آن در پایداری راکت بیشتر است.
بهطور کلی، وزن سویینگ بیشتر در یک راکت، ضرباتی قدرتمندتر را برای آن به ارمغان میآورد و ارتباطی تقریبا مستقیم میان این دو مولفه وجود دارد. بدیهی است که ارتباط این دو مولفه کاملا همبسته و مستقیم نیست؛ اما میتوان این مشخصه فنی را دقیقترین مولفه برای حدس قدرت حدودی یک راکت در ضربات دانست.بالانس، مولفهای برای اندازهگیری تقسیم وزن در یک راکت تنیس است؛ اما کاربرد آن در اندازهگیری و تخمین قدرت یک راکت محدود است.
ممکن است که یک راکت بالانسی بالا داشته باشد، اما وزن سویینگ آن پایین باشد و در مقابل نیز ممکن است یک راکت با بالانسی پایین، وزن سویینگی بسیار بالاتر از انتظار را داشته باشد. همچنین ممکن است که یک راکت با وجود این که وزنی بسیار پایین دارد، در مقابل بالانسی بسیار بالا داشته باشد. یک راکت با وزن 100 گرم، ممکن است نقطه توازنی کاملا مشابه با یک راکت 500 گرمی داشته باشد و این امر به هیچ وجه عجیب نیست.
ارتباط سختی ساختار راکت با قدرت آن در ضربات
بدیهی است که یک راکت با سختی ساختاری بالا، به اندازه یک راکت نرمتر در ضربات خم نمیشود. خم شدن یک راکت در برخورد با توپ، باعث جذب و از دست رفتن انرژی توپ میشود، زیرا بخشی قابل توجه از نیروی توپ در این راکتها به راکت جذب میشود و در زمان بازگشت زههای راکت و بازگشت توپ نیز ساختار راکت به سر جای خود باز نمیگردد و نمیتواند توپ را از جای خود به سمت جلو شلیک کند. طبق تجربیات و تحقیقات صورت گرفته، سختی ساختار راکت در بخش مرکزی آن و کمی پایینتر، کمترین تاثیر را بر روی قدرت آن در ضربات دارد و سختی در نزدیکی نوک هد آن، بیشترین تاثیر را در این مولفه خواهد داشت. بخش مرکزی ساختار راکت تنیس، خصوصا در بخشی که قسمت بدون ارتعاش یا گره نوسانی راکت نامیده میشود، در هنگام برخورد راکت با توپ هیچ تغییری نمیکند و خم نمیشود. به دنبال همین امر، برخی از راکتهایی که در این بخش از خود ساختاری بسیار نرم دارند، ممکن است که قدرتی فوقالعاده در ضربات داشته باشند و بتوانند در این زمینه با چندی از سختترین راکتهای بازار رقابت کنند.
نوک تیغه یا قابل راکت، محلی است که برخورد توپ بیشترین تاثیر را در آن دارد و بیشترین خم شدگی در ساختار راکت در اثر برخورد با توپ در این نقطه رخ میدهد. به همین دلیل نیز سختی ساختار راکت در این بخش، تاثیری غیر قابل انکار بر روی قدرت آن در ضربات دارد. به همین دلیل نیز راکتهایی که در این بخش از خود از سختی ساختاری بالاتری برخوردارند، مستقیما نیرویی بیشتر نیز در ضربات دارند.
ارتباط وزن چرخش (توییست ویت) راکت با قدرت آن در ضربات
زمانی که توپ در نقطهای خارج از مرکز هد یک راکت تنیس با آن برخورد میکند، راکت بهشکلی قابل توجه درون دست بازیکن به چرخش در میآید. توجه داشته باشید که این پدیده، با پیچش راکت متفاوت است که به دلیل نرمی پیچشی ساختار آن رخ میدهد و در واقع، چرخش کل ساختار راکت در محور نوک تا دسته آن است.
به زبان ساده، میتوان گفت که توییست ویت یا وزن چرخش در یک راکت، مولفهای مشابه با سویینگ ویت یا وزن تاب خوردن است، اما در یک محور حرکتی متفاوت. در واقع، میتوان گفت راکتهایی که وزن چرخش کمتری دارند، آسانتر از راکتهایی با میزانی بیشتر از این مولفه به چرخش در میآیند. در این دسته از راکتها، هرچه به توپ خارجتر از بخش مرکزی راکت ضربه بزنید، قدرتی بهوضوح کمتر را در ضربات تجربه خواهید کرد. اما هرچه اندازه هد راکت بزرگتر باشد، این افت قدرت در ضربات خارج از مرکز کمتر حس خواهد شد؛ زیرا وزن راکتهای دارای هد بزرگتر، در فاصلهای بیشتر از محور چرخش آنها متمرکز شده است.
اما طبق معمول، تمامی این حساب و کتابها بسیار سرانگشتی هستند و نمیتوان به آنها در تمامی راکتها استناد کرد. برای مثال، یک راکت با وزن پیچش بالا و هدی بزرگ ممکن است در مقابل وزن سویینگ پایینی داشته باشد و به دنبال همین امر، با وجود این که پایداری بالایی در حرکات چرخشی چپ به راست دارد، اما در محور عمودی خود، پایداری بالایی نداشته باشد. در بحث قدرت در راکت، حرکت و عدم پایداری در یک محور میتواند باعث عدم پایداری در محور دیگر شود و در مقابل، پایداری راکت در یک محور، ممکن است باعث شود که عدم پایداری آن در محور دیگر حس نشود. همانطور که میتوان در جدول زیر مشاهده کرد، ارتباطی حدودی میان قدرت راکت و وزن چرخش آن در ضرباتی خارج از مرکز هد (مثلا در بخش راستی بستر زهها) وجود دارد؛ اما این ارتباط به اندازه ارتباط وزن سویینگ با قدرت راکت نیست.
ارتباط اندازه هد راکت با قدرت آن در ضربات
بدیهی است که اندازه هد یک راکت، ارتباطی مستقیم با وزن سویینگ آن دارد. هد بزرگتر در راکت تنیس، باعث میشود که وزن آن را در نقطهای دورتر از محور عمودی و بلند آن قرار میدهد و حرکت دادن آن در این محور را دشوارتر میسازد. به همین دلیل نیز سوییت اسپات یا محدوده بهینه در راکتهای دارای هد بزرگتر، بهوضوح وسیعتر است و ضربات خارج از مرکز، تاثیر کمتری در ساختار آنها دارد؛ اما همچون تمامی تئوریهای دیگر، این تئوری نیز قطعی نیست و ممکن است در شرایطی نقض شود. اندازه هد کوچکتر در راکت نمیتوانند وزن آن را از محور عمودی آن دور کنند؛ اما ممکن است وزنی بیشتر داشته باشند و این پدیده را با این وزن بیشتر جبران کنند.
در ضرباتی که در مرکز هد راکت صورت میگیرد، یک راکت بزرگتر نمیتواند بهتنهایی قدرت بیشتری داشته باشد؛ در واقع، بسیاری از راکتهای متوسط و کمی بزرگتر از متوسط، از اولین راکتها در فهرست قدرتمندترین راکتهای دنیا هستند و این به این دلیل است که این راکتها از وزن سویینگ بالایی برخوردار بوده اند. در واقع، بسیاری از راکتهای خوش دست و نسبتا کوچکی که به راکتهای پلیر مشهور هستند، در صدر این فهرست قرار دارند. در این دسته از راکتها معمولا ترکیبی از مشخصات فنی، باعث حاصل شدن چنین قدرتی شده است که شامل وزن کلی و وزن سویینگ بالاتر، اندازه کوچکتر هد و بالانس و سختی پایینتر آنها میشود.
اما در نهایت، این وزن این سویینگ راکتهاست که تفاوت اندازهای آنها را با راکتهای بزرگتر جبران میکند و باعث میشود قدرتی بیشتر در ضربات نسبت به آنها داشته باشند.
سخن آخر
با مطالعه این مطلب، متوجه شدیم که هیچ یک از مشخصات فنی یک راکت تنیس بهتنهایی نمیتواند بیانگر قدرت آن در ضربات باشد، اما وزن سویینگ را میتوان همبستهترین مشخصه فنی این وسیله با این مولفه دانست.
در نهایت، اگر به دنبال انتخاب راکت تنیس مناسب با عملکردی خاص هستید، پیشنهاد میکنیم به مطالعه مشخصات فنی آن بسنده نکنید و در صورت امکان، آن را در یک فروشگاه یا زمین تنیس مورد آزمایش قرار دهید تا از انتخاب خود اطمینان حاصل کنید.
امیدواریم که بتوانید با هر سطح از مهارت و بودجه، یک راکت تنیس ایده آل را برای خود بیابید و با استفاده از آن در زمین تنیس بدرخشید!
